International Journal of History ISSN: 1309 4173 (Online) 1309 4688 (Print)

Yıl:2020 Cilt: 12  Sayı: 1  Alan: Tarih

Süleyman Cevat Çevrimli - Hasan Şehmuz Haştemoğlu
Geleneksel Osmanlı Çarşısı Örneği, Isparta Üzüm Pazarı
 
Yüzyıllardır değişim geçiren ticaret kültürü günümüzde yeni bir boyut kazanmıştır. Selçuklular döneminden başlayarak Osmanlı döneminde gelişen geleneksel Türk çarşı kültürü erozyona uğrayarak yerini alış veriş merkezlerine bırakmıştır. Temelde alış veriş merkezlerinin atası ve Türk-İslam Şehircilik kültüründe kentin temel unsurlarından biri kabul edilen geleneksel çarşılar kentin cazibe merkezi konumundan, kent merkezinin sorunlu alanları şekline dönüşmüştür. Bu kentsel mekanlar çevrelerinde üretilen yeni projelerle sürekli baskı altında kalırken, geleneksel çarşı kültürü de beraberinde kaybolmaktadır. Isparta Üzüm Pazarı bu bağlamda Osmanlı Coğrafyasının pek çok kentinde görülebilen bir dönüşüm yaşamaktadır. Öyle ki, koruma altına alınarak kaybolması engellenen alanda tarihi dokunun ve yapıların korunumu sağlanamamaktadır. Yazınsal literatürde hak ettiği değeri bulamayan, hakkında hiçbir arşiv ve belgeleme çalışmasına ulaşılamayan Üzüm Çarşısı için bütüncül bir koruma-kullanma yaklaşımı da geliştirilememiştir. Bu nedenle çalışmada öncelikle literatür ve arşiv çalışması ile çarşının tarihsel gelişimi tespit edilmiştir. Ardından alan çalışması ile tüm çarşının rölövesi alınmış, çarşının mevcut durumu belgelenmiştir. Öyle ki, bu yolla kent merkezinde bulunan tarihi çarşının el halısı ve gülüyle ünlü kente, turizme yönelik proje çalışmaları yapılarak önemli bir ekonomik katkı sağlayabileceği öngörülmüştür. Bu hedefle çarşının mevcut sorunları net biçimde ortaya çıkarılırken, diğer taraftan literatürde gerekli önemi görememiş tarihi çarşının belgelenmesi ve gelecekte yapılacak çalışmalara altlık hazırlanması hedeflenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Geleneksel Osmanlı Çarşıları, Ticaret Yapıları, Isparta, Üzüm Pazarı

DOI Number: 10.9737/hist.2020.823

Traditional Ottoman Bazaars, Isparta Üzüm Pazarı
 
Trade culture, which has been changing for centuries, has gained a new dimension nowadays. Starting from the Seljuk period, the traditional Turkish bazaar culture that developed during the Ottoman period suffered erosion and left its place to shopping centers. Traditional bazaars, which are considered as the predecessors of shopping centers and one of the basic elements of the city in Turkish-Islamic Urbanism culture, have transformed from the attraction centers to the problematic areas of the city center. While these urban spaces are under constant pressure with new projects produced around them, the traditional bazaar culture is also lost. In this context, Isparta Üzüm Pazarı is undergoing a transformation that can be seen in many cities of the Ottoman Geography. So much so that the protection of the historical texture and structures cannot be ensured in the area that has been taken under protection and prevented from disappearing. A holistic conservation-use approach could not be developed for the Üzüm Pazarı, which could not find the value it deserves in the literature, and about which no archive and documentation studies are available. For this reason, the historical development of the marketplace was firstly determined by literature and archive studies. Afterward, with field studies, the survey of the whole marketplace was obtained, and the current status of the marketplace was documented. In this way, it is predicted that the historic marketplace in the city center can make an important economic contribution to the city, which is famous for its handmade rugs and roses, by carrying out project studies for tourism. Together with this objective, while the current problems of the marketplace are clearly revealed, it is aimed to document the historic marketplace, which has not seen the necessary importance in the literature, and to prepare the basis for future studies.

Keywords: Traditional Ottoman Bazaars, Commercial Buildings, Isparta, Üzüm Pazarı

DOI Number: 10.9737/hist.2020.823

Tam MetinDetay