International Journal of History ISSN: 1309 4173 (Online) 1309 4688 (Print)

Yıl:2019 Cilt: 11  Sayı: 5  Alan: Tarih

Murat Zengin
Memlûklu Devlet Adamı Emir Çekem ve İsyanları
 
Bahrî Memlûkleri döneminin ilk sultanı Berkûk’un memlûklerinden olan Emir Çekem, Ferec döneminde Kahire ve Dımaşk emirleri arasındaki rekabetten istifade ederek nüfuz kazanmıştır. Devletin ikinci merkezi durumunda olan Bilâd-ı Şam’ın (Suriye) Timur tarafından işgal edilmesiyle bölgede ciddi sorunlar ortaya çıkmıştır. Timurlu kuvvetlerinin bölgeden çekilmesinden sonra bölge yeniden Memlûklu hâkimiyetine girdiyse de burada görev yapan Memlûklü devlet adamlarından bazıları, Sultan Ferec’in tecrübesizliğinden de istifade ederek merkez Kahire’ye karşı isyan etmişlerdir. Bu devlet adamlarından biri olan Emir Çekem, üç kez isyan etmiştir. Halep niyâbeti görevini yürüttüğü sırada çıkardığı ilk isyanında Kahire’yi kuşattıysa da başarısız olarak çekilmek zorunda kalmıştır. İkinci isyanı Sultan Ferec tarafından bastırılmıştır. Çekem’in üçüncü isyanı, Memlûklu tarihinde görülen diğer isyanlardan farklı olarak bir istiklâl mücadelesine dönüşmüştür. Devlet tahtını elde etmek yerine Halep merkezli yeni bir siyasî teşekkül oluşturma düşüncesiyle harekete geçen Çekem, kısa süreliğine de olsa Gazze’den Elbistan’a kadar olan geniş sahada istiklâlini ilân etmiştir. Melikü’l-Âdil Ebû’l-Fütûh Seyfeddin Çekem adıyla kendisini sultan ilân etmiş, kurduğu bu yeni teşekkülün sınırlarını genişletmek amacıyla Diyarbakır’ı ele geçirmeye çalışmış ve burada Akkoyunlu Beyi Kara Yülük Osman ile giriştiği mücadelede hayatını kaybetmiştir. Makalemizde, Emir Çekem’in hayatı ve isyanları hakkında ayrıntılı bilgi verilecektir.

Anahtar Kelimeler: Ferec, Bilâd-ı Şam, Çekem, İsyan

DOI Number: 10.9737/hist.2019.790

Mamluks statesman Amir Çekem and his rebellions
 
Amir Çekem, one of Berkûk's first sultans of the Bahrî Mamluks, gained influence by taking advantage of the rivalry between the orders of Cairo and Damascus during the reign of Faraj. With the occupation of Bilād-i Şām (Syria), the second center of the state, by Timur, serious problems arose in the region. After the withdrawal of the Timurid forces from the region, the region came under the rule of Mamluks again, but some of the Mamluks statesmen rebelled against central Cairo, benefiting from the inexperience of Sultan Faraj. Amir Çekem, one of these statesmen, rebelled three times. Although Aleppo besieged Cairo in its first rebellion during its mission, it had to withdraw. The second rebellion was suppressed by Sultan Faraj. Çekem's third rebellion turned into a struggle for independence, unlike the other rebellions seen in Mamluks history. Acting with the idea of creating a new political organization based in Aleppo instead of obtaining the state throne, Çekem declared his independence in a wide area from Gaza to Elbistan for a short time. Declared himself a sultan by the name of al- Malīk al- Ādil Abū’l-Fütūh Sayf al-din Çekem, tried to seize Diyarbakır in order to expand the boundaries of this new organization he founded and lost his life here in the struggle with Kara Yülük Osman, the ruler of Aqqoyunlu. In this article, detailed information about Amir Çekem's life and rebellions will be given.

Keywords: Faraj, Bilād-ı Şām, Çekem, Revolt

DOI Number: 10.9737/hist.2019.790

Tam MetinDetay