International Journal of History ISSN: 1309 4173 (Online) 1309 4688 (Print)

Yıl:2020 Cilt: 12  Sayı: 3  Alan: Tarih

Onur Çapar
Sultan II.Abdülhamid Döneminde Fransız Demiryolu Yatırımları
 
Osmanlı Devleti’nin her bakımdan çok zor bir döneminde tahta çıkan Sultan II. Abdülhamid (1876-1909), bu zor sürecin atlatılması ve ülkedeki ağır ekonomik şartların düzeltilebilmesi amacıyla Avrupalılar ile münasebetlerde denge politikası takip etmiştir. Aslında 19. Yüzyılın ortalarından itibaren Avrupa ile rekabette zorlanan, sermaye ve teknolojik yetersizlikler nedeniyle yatırım imkânları kısıtlı olan Osmanlı Devleti, muhtelif sektörlerde yabancı şirketlere imtiyazlar vermek suretiyle sermaye sorununu çözmeye çalışmıştır. Böylece bir taraftan da ülkede ulaşım, madencilik ve ticaret gibi katma değeri yüksek alanlarda gelişmenin hızlanması amaçlanmıştır. Osmanlıda şirketleşme faaliyetleri, yabancı sermaye girişiyle orantılı olarak 19. Yüzyılın ikinci yarısında başlamış ise de II. Abdülhamid idaresi döneminde, yapılan mevzuat düzenlemeleri sayesinde hız kazanmıştır. Şu hususu da ayrıca belirtmek gerekir ki Osmanlıda yatırım yapan yabancı şirketler arasında Fransızlar öne çıkmaktadır. Nitekim 20. Yüzyıl başlarında Osmanlıda yatırım yapan şirketlerin sermaye yapısına bakıldığında %44’lük bir pay ile Fransız menşeli olanların ilk sırayı aldığı dikkati çekmektedir. Hem sermayesini geliştirmek hem de hammadde ihtiyacını karşılamak amacıyla Osmanlı topraklarında yatırıma yönelen Fransız sermayesinin özellikle belediye hizmetleri, bankacılık, sigortacılık, liman işletmeleri ve maden imtiyazları gibi stratejik sektörlere yöneldikleri göze çarpmaktadır. Bu çalışmamızda yerli ve yabancı kaynaklar ışığında olmak üzere II. Abdülhamid saltanatında Fransız sermayeli veya Fransız ortaklığı bulunan demiryolu yatırımları ile şirket imtiyazlarının uygulanması hususu incelenmeye gayret edilecektir.

Anahtar Kelimeler: Osmanlı Demiryolları, Sultan II. Abdülhamid, Fransa, Şirketler, İmtiyazlar.

DOI Number: 10.9737/hist.2020.876

French Railway Investments in The Period of The Sultan Abdulhamid II.
 
Sultan II Abdülhamid (1876-1909), who came to the throne in a very difficult period in every aspect of the Ottoman Empire followed a balance policy to deal with Europeans in order to circumvent this difficult process and correct severe economic conditions in the country. In fact, since the mid-19th century, the Ottoman State, which had difficulty in competing with Europe and whose investment opportunities were limited due to capital and technological deficiencies, tried to solve the capital problem by giving concessions to foreign companies in various sectors. Thus, it is aimed to accelerate the development in high value-added areas such as transportation, mining and trade in the country. Although the incorporation activities in the Ottoman Empire started in the second half of the 19th century in proportion to the inflow of foreign capital, II. During the reign of Abdülhamid, it gained speed thanks to the legislative arrangements made. It should also be noted that the French stand out among the foreign companies investing in the Ottoman Empire. As a matter of fact, when we look at the capital structure of the companies investing in the Ottoman Empire in the beginning of the 20th century, it is noteworthy that those of French origin took the first place with a share of 44%.It is noteworthy that French capital, which is investing in the Ottoman lands in order to develop its capital and to meet its raw material needs, especially focuses on strategic sectors such as municipal services, banking, insurance, port operations and mining concessions. In this study, in the light of domestic and foreign sources, In the reign of Abdülhamid II. railway investments with French capital or French partnership and the implementation of company privileges will be examined.

Keywords: Ottoman Railways, Sultan II. Abdülhamid, France, Companies, Concessions.

DOI Number: 10.9737/hist.2020.876

Tam MetinDetay