International Journal of History ISSN: 1309 4173 (Online) 1309 4688 (Print)

Yıl:2021 Cilt: 13  Sayı: 6  Alan: Tarih

Mine Kartal - Durmuş Volkan Karaboğa
OSMANLI DEVLETİ’NDE KORUNMAYA MUHTAÇ ÇOCUKLARIN KARŞILAŞTIKLARI PROBLEMLERİN OSMANLI HUKUKU BAĞLAMINDA ANALİZİ (XVIII. YÜZYIL AYINTAB ÖRNEĞİ)
 
Çocuk, bir toplumun geleceğini inşâ eden en temel öğedir. Çocukların aile içerisinde her açıdan mükemmel yetişmesi toplumun refahı için zaruret arz etmektedir. Bu bağlamda aile, çocuğun sosyal bir varlık olarak hayatını devam ettirme noktasında ciddi bir öneme sahiptir. Her ne kadar çocukların aile ortamının verdiği öz güvenle maddi ve manevi ihtiyaçlarının sağlıklı bir şekilde karşılanarak yetişkin bir fert olma sürecini tamamlaması, aslında istenilen bir durum olsa da aile içerisinde gelişen bazı olumsuz olaylar, çocuğun ileriki yaşamını da derinden etkileyebilecek tarzda cereyan edebilmektedir. Tarih boyunca tüm toplumlarda bunun örneklerini görmek mümkündür. Bu cümleden olarak, Osmanlı toplum hayatında da, eşlerden birinin vefatı, evi terk etmesi veya eşlerin boşanması gibi sebeplerden ötürü birçok çocuk anne ya da babayla yaşamak zorunda kaldığı gibi her iki ebeveynin vefatı, ebeveynler tarafından sokağa terk edilme ya da çeşitli sebeplerle evlatlık olarak verilme gibi nedenlerden dolayı da çocuk hem annesinden hem de babasından mahrum bir şekilde yaşamını sürdürebilme gibi bir acı gerçekle erken yaşlarda karşı karşıya kalabilmekte idi. Nitekim böyle bir durum karşısında Devlet-i Âliyye, çeşitli nedenlerle öz ebeveynlerinden mahrum bir şekilde yetişmek zorunda kalan çocukların haklarını yasalarla güvence altına alma yoluna gitmiş ve onlara İslam hukukuna uygun bir şekilde nafaka, vasi, vasi nazırı tayini, hıdâne, vakıf gibi izlediği sosyal politikalarla talihsiz çocukları koruma altına alarak maddi ve manevi açıdan desteklemiştir. Bu kapsamda konumuzla ilgili olarak 18. yüzyıl Ayıntab mahkeme kayıtlarına sirayet eden olayların tetkiki neticesinde kimsesiz, ailesi dağılmış, üvey ve evlatlık çocukların hukuki durumları, hangi sebeplerle çocukların annesiz veya babasız kaldığı, çocukluk döneminde aile yoksunluğu problemiyle karşılaşan çocukların yetiştirilmesi noktasında Osmanlı uygulamalarının neler olduğu gibi konular, ilgili mahkeme kayıtlarına yansıyan veriler nispetinde ortaya konulmaya çalışılmış ve Osmanlı’nın talihsiz çocukları Gaziantep örneğiyle değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Osmanlı Hukuku, Ayıntab, Aile ve Toplum, Talihsiz Çocuklar.

10.9737/hist.2021.1063

Analysis Of The Problems Encountered By The Children In Need Of Protection In The Ottoman State In Terms Of Ottoman Law ( Case Of 18th Century Ayıntab)
 
A child is the most fundamental element constructing the future of a society. Raising children perfectly in any aspect within family is important for the public welfare. In this respect, a family has considerable significance in relation to maintain a child’s life as a social existence. Although completing the period of becoming an individual by fulfilling the material and moral needs with the self-confidence provided thanks to family environment is in fact a desired situation, some negative events thriving within the family may take place in a manner that might deeply affect a child’s future. It is possible to see the examples of these events in all societies throughout history. Hence, because of the facts such as the death of one of the spouses, one’s abandonment of home or divorce of partners, too many children not only had to live with a single parent but because of the facts such as the death of both parents, abandonment of children in the street by the parents or giving them up for adoption with various reasons are seen in the Ottoman community life and children had to expose a bitter truth in early ages such as losing both of their parents. Thus, in the face of such a situation, Devlet-i Aliyye (The State) sought to secure the rights of children who had to be raised without their biological parents because of various reasons and supported the unfortunate children materially and morally by securing them in line with Islamic law with social policies pursued such as alimony, trustee, appointment of trustee chamberlain, hidane (a right acknowledged to children about raising them) and a foundation. In this context, regarding our subject, as a result of addressing the cases found in the 18th century Ayıntab court records, subjects such as the legal status of orphans, children with separated family, stepchildren and adopted children, the fact that why the children were left without a mother or a father, practices in the Ottoman state in terms of raising children exposed to such cases during childhood period have been tried to be discussed based on the data reflected in the relevant court records and the unfortunate children of Ottoman have been evaluated with the case of Gaziantep.

Keywords: Keywords: Ottoman Law, Ayıntab, Family and Society, Unfortunate Children.

10.9737/hist.2021.1063

Tam MetinDetay