International Journal of History ISSN: 1309 4173 (Online) 1309 4688 (Print)

Yıl:2013 Cilt: 5  Sayı: 2  Alan: Tarih

Yaşar Demir
Suriye ve İskenderun Sancağı'nda Fransız Mandasının Kurulması
 
İtilaf Devletleri Birinci Dünya Savaşı sırasında Osmanlı toprağı olan Ortadoğu’yu işgal ettikten sonra bölgede kendi çıkarlarını garanti altına alacakları bir yönetim kurmaya karar verdiler. Esasen savaş yıllarında 1916’da Sykes-Picot gizli anlaşmasıyla Ortadoğu topraklarının kontrolünü paylaşmışlar ve çokgeçmeden bölgeyi işgal etmişlerdi. Buna göre Irak Filistin İngiltere’nin hakimiyetine, Suriye, İskenderun Sancağı ve Lübnan Fransız idaresine bırakılacaktı. Nitekim 1918’de savaş sonunda kurulan Cemiyet-i Akvam’a iki yıl sonra San Remo’da manda diye tabir edilen hukuki idare sistemini kabul ettirerek oluşturdukları işgale hukuki bir gerekçe bulundu. Buna göre Fransa Beyrut’ta oluşturulan bir Yüksek Komiser tarafından Suriye ve Lübnan’ı idare edecekti. Yerelde bölge halkı da yönetime katılacaktı ancak son söz Fransa’nın olacaktı. Manda idaresi, bölge halkı kendi kendini yönetecek seviyeye ulaşana kadar devam edecekti. Bunun için ilk etapta 15 yıllık bir süre öngörülmekteydi. Netice itibariyle, Fransa mandater devlet sıfatıyla Cemiyet-i Akvam’a karşı sorumlu olarak 1921’den itibaren Suriye, İskenderun Sancağı ve Lübnan’ı yönetmeye başlamıştır. 1936 yılında bağımsızlık görüşmeleri netice vermemiş ve Türkiye’nin müdahalesiyle 1938’de Hatay Devleti’nin kurulmasıyla manda idaresinden ilk kopuş başlamıştır. Manda idaresi 1946 yılında Suriye ve Lübnan’a bağımsızlık verildiği döneme kadar devam etmiştir.

Anahtar Kelimeler: Fransız mandası, Sykes-Picot Anlaşması, Ortadoğu, Cemiyet-i Akvam, Yüksek Komiserlik

Doi Number :http://dx.doi.org/10.9737/historyS_626

L’établissement du Mandat Français en Syrie et Dans le Sandjak d’Alexandrette
 
After having occupied the formerly Ottoman Middle East during World War I, the Allies decided to establish an administration which would enable them to guarantee their interests in the region. In fact, during the war years they had (already) divided control of the lands of the Middle East in the secret Sykes-Picot Agreement of 1916, and before long they had occupied the region. According to this agreement, Iraq and Palestine were allotted to Great Britain’s dominion while Syria and the Hatay Province were allotted to France’s adminstration. As a matter of fact, two years after the founding of the postwar League of Nations in 1918, the system of judicial administration referred to as the mandate system gained recognition at San Remo, and a legal justification was found for the Allies’ occupation. According to this, France would administer Syria and Lebanon through a Hıgh Commisioner established in Beirut. Locally the people of the region would also participate in the administration, however the final word would belong to France. The mandate system would continue until the people reached the level where they could govern themselves. At first a 15 year period was projected for this to occur. Consequently, from 1921 France began ruling Syria, the Hatay Province, and Lebanon as a mandatory power responsible to the League of Nations. The independence negotiations in 1936 had produced no outcome, but with the founding of the Hatay state through Turkey’s intervention in 1938, the first break/rupture from the mandate system had begun. The mandate system continued until 1946 when Syria and Lebanon gained independence.

Keywords: French mandate, Sykes-Picot agreement, Middle East, League of Nations, High Commissioner

Doi Number :http://dx.doi.org/10.9737/historyS_626

Tam MetinDetay