International Journal of History ISSN: 1309 4173 (Online) 1309 4688 (Print)

Yıl:2021 Cilt: 13  Sayı: 3  Alan: Tarih

Yasin Taş
Tanzimat Döneminde Rumkale Kazası’nda Aşk, Töre ve İhtida Üçgeninde Bir Kız Kaçırma Hadisesi
 
Osmanlı döneminde, Güneydoğu Anadolu şehirlerinde evlilik için kız kaçırmak, günümüzde olduğu gibi nadir görülen bir vakadır. Evlilik gelenekleri ve aile yaşantıları Müslümanlara benzeyen gayrimüslimler için de benzer bir durum söz konusudur. Bu bakımdan Rumkale Kazası’nın Cibin Köyü’nde bir Müslüman gencin gayrimüslim bir kızı evlilik amacıyla kaçırması hadisesi ve devamındaki ihtida sürecini etraflıca ele almak ilgi çekici hale gelmektedir. Bölgedeki gayrimüslim kızların sosyal yaşamında ihtida ve Müslüman erkeklerle evlilik süreçlerinin hangi şartlar altında gerçekleştiği bu olaylar sayesinde daha rahat takip edilebilmektedir. Çalışmanın konusunu 1861 yılında Ermeni bir kızın aynı köyden Müslüman bir genç tarafından kaçırılması ve devamında gelişen olaylar oluşturmaktadır. Arşiv kayıtlarına yansıyan olayın farklı boyutları incelenerek sebep ve sonuçları detaylı şekilde tahlil edilmiştir. Kaçırılan kızın ihtida ederek İslam dinine geçtiğini ilan etmesi doğal olarak meseleyi farklı bir zemine taşıdı. Ermeni ailenin kızlarının ihtidasını kabullenememesi ve eski dinine döndürme umudu meselenin devlet hiyerarşisi içinde İstanbul’a kadar uzamasına sebebiyet verdi. Çalışmada, kilise yetkililerinin ve batılı devletlerin Tanzimat dönemindeki baskılarının Osmanlı memurlarını ve devlet adamlarını ihtidalar karşısında daha dikkatli olmaya mecbur bıraktığı görülmüştür. Yaşanan olay üzerinden hem kırsaldaki devlet dairelerinin işleyişi hem de kız kaçırma ve ihtida karşısındaki tavırları irdelenmiştir. Urfa bölgesinde Ermeni ve Yezidi kızların ihtida ve Müslüman gençlerle evlilik süreçleri bu olay çerçevesinde ortaya konulmuştur. Yeni bir dine ve sosyal hayata karar veren kızların yaşadıkları toplumsal baskı ve zorluklarda ailelerin, dini otoritelerin ve yerleşmiş geleneklerin etkisi incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Urfa, Rumkale (Halfeti), İhtida, Ermeni, Kız kaçırma.

DOI Number:10.9737/hist.2021.1022

The Kidnapping of a Girl in the Triangle of Love, Custom and Conversion in the Rumkale District During the Tanzimat Period
 
In the Ottoman period, kidnapping a girl for marriage was a rare case in Southeastern Anatolian cities as it is today. There is a similiar situation for non-Muslims whose marriage tradations and family life are similar to Muslims. In this respect, it becomes interesting to consider in detail thecase of a Muslim youth kidnapping a non-Muslim girl for marriage and the following conversion process in the Cibin village of Rumkale district. The conditions under which the conversion and marriage with muslim men took place in the social life of non-muslim girls in the region can be followed more easily thanks to these events. The subject of the study is the abduction of an Armenian girl by a Muslim youth from the same village in 1861 and the following events. The different dimensions of the event reflected in the archive records, were examined and its cause and and consequences were analyzed in detail. Naturally, the kidnapped girl converting and declaring her conversion to Islam brought the issue to a different stage. The Armenian family's inability to accept the conversion of the daughters and hope to return to their old former religion caused the issue to extending to Istanbul within the state hierarchy. In the study, it was seen that the pressures of church authorities and western states during the Tanzimat period forced Ottoman officials and statesmen to be more careful against converts. Both the functioning of the government offices in the countryside and their attitudes towards kidnapping and conversion were scrutinized through the incident. Conversion of Armenian and Yazidi girls in the Urfa region and the process of marriage with Muslim youths were presented within the framework of this event. The effects of families, religious authorities and established traditions on the social pressures and difficulties experienced by girls who decide on a new religion and social life were examined.

Keywords: Urfa, Rumkale (Halfeti), Conversion, Armenian, Kidnaping.

DOI Number:10.9737/hist.2021.1022

Tam MetinDetay