International Journal of History ISSN:1309 4173 (Online) 1309 4688 (Print)

Year:2021 Volume: 13  Issue: 5  Area: History

Burak Aslanmirza
İttihatçılığın Tarihsel Serüveni: Algılar, Yargılar ve Yöntem Üçgeninde İttihat ve Terakki
 
During the period from its emergence in 1889 until the end of the Armistice period, the Committee of Union and Progress (CUP) underwent a transformation from "the seditious committee (cemiyet-i fesadiyye)" to "the sacred committee (cemiyet-i mukaddese)", and then back to “seditious" one. The role played by some former Unionists during the National Struggle and the early Republican periods was the source of the transfer of the perceptions of Unionism to the political arguments in the Republican period. Although the active political life of the Unionists was terminated with the 1926 İzmir Assassination Attempt, the perceptions proceeded within the language shaping the studies on the CUP as socio-political and ideological tools, almost without deviating from their origin. Over the course of time, the old perceptions about Unionism have been enriched with new conceptual approaches that have been shaped by Turkey's current concerns and priorities; however, the perceptions about Unionism, which became apparent around excessive political arguments with the aim of legitimizing or illegitimating the CUP during the Second Constitutional era, have remained in existence as the result of having undergone very little change until today. This continuity, has, on the one hand, influenced the efforts to understand the political developments of the Constitutional era retrospectively from the Republic of Turkey, while, on the other hand, led to the formation of the prejudices and general acceptances in CUP studies by reinforcing the arguments stemming from the perceptions about Unionism during the Constitutional era. Thus, it is significant to reconsider the rational context of the CUP historiography in terms of the future course of CUP studies.

Keywords: Committee of Union and Progress (CUP), Unionism, Ottoman Constitutional Regime, Unionists, Historiography, Perception

10.9737/hist.2021.1043

HISTORICAL JOURNEY OF THE TERM OF UNIONISM: THE COMMITTEE OF UNION AND PROGRESS IN THE TRIANGLE OF PERCEPTION, PRECONCEPTION AND METHOD
 
İttihat ve Terakki Cemiyeti 1889’da ortaya çıkışından Mütareke devrinin sonuna değin geçen zaman zarfında “cemiyet-i fesadiyye”den “cemiyet-i mukaddese”ye ve sonra tekrar “cemiyet-i fesadiyye”ye bir dönüşüm yaşamıştır. Birtakım eski İttihatçıların Milli Mücadele ve erken Cumhuriyet devirlerinde oynadıkları rol, İttihatçılık algılarının Cumhuriyet devri siyasal argümanlarına da taşınmasına kaynaklık etmiştir. 1926 İzmir Suikast Teşebbüsü ile İttihatçıların aktif siyasi hayatı sona ermiş olsa da, İttihatçılık algıları, sosyal politik ve ideolojik araçlar halinde, İttihat ve Terakki üzerine yapılan çalışmalarda söz konusu edilen argümanların bir parçası olarak orijininden neredeyse hiç sapmadan varlığını sürdürmüştür. Geçen süre zarfında, eski İttihatçılık algıları, Türkiye’nin güncel kaygı ve önceliklerine göre belirginleşen yeni kavramsal yaklaşımlarla zenginleşmiş, fakat II. Meşrutiyet devrinde İttihat ve Terakki’yi meşrulaştırma ve gayri meşrulaştırma maksatlı aşırılaştırılmış siyasal argümanlar etrafında belirginleşen İttihatçılık algıları, bugüne kadar çok az değişime uğrayarak devamlılıklarını korumuşlardır. Bu devamlılık, bir yandan II. Meşrutiyet devri siyasal gelişmelerini Cumhuriyet Türkiye’sinden geriye doğru anlama çabasını bir yöntem haline getirmiş ve bir yandan da II. Meşrutiyet devrinde şekillenen İttihatçılık algılarından kaynaklı argümanlarını da pekiştirerek İttihat ve Terakki çalışmalarındaki ön yargı ve yaygın kabullerin şekillenmesine etkide bulunmuştur. Dolayısıyla, İttihat ve Terakki çalışmalarının gelecek seyri açısından, İttihat ve Terakki tarih yazımının rasyonel bağlamını tartışmak önemli görülmelidir.

Anahtar Kelimeler: İttihat ve Terakki Cemiyeti (İTC), İttihatçılık, II. Meşrutiyet, İttihatçılar, Tarih yazımı, Algı

10.9737/hist.2021.1043

Detail