International Journal of History ISSN:1309 4173 (Online) 1309 4688 (Print)

Year:2021 Volume: 13  Issue: 5  Area: History

Yakup Arzu
The Non-Muslım Populatıon in Fatsa Dıstrıct Accordıng to the Populatıon Books (1834-1845)
 
The main subject of this article is composed of the populations books (NFS. d.) numbered 1003 registered of Muslim, nomadic, guest and non-Muslim populations in the districts of Kesderesi, Serkeş and Meydan subject to Fatsa and Fatsa subject to Canik Sanjak and it is also composed of the populations books numbered 1006 (the population that reappears in the districts subject to Fatsa and Fatsa), where the surplus population reappears in these districts, and the populations books numbered 982 registered of non-Muslim population. These books, which continue with additions starting from the records of 1834, includes statistics up to 1844/45. Many features such as the administrative structure of the region, the names of the settlements, the names and nicknames of the individuals, the number and military service status of the male population, taxpayers, dates of birth and death, population movements can be learned through these books. Accordingly, in the first half of the 19th century, it was determined that the number of non-Muslim male population in Fatsa District was 356 and their average age was around 20-57, they had a young population and the average population per household was 3.30 (6.60 when women are included). In addition, it is seen that non-Muslims in Fatsa District have elementary family structure and the majority of the population is middle-class and poor.

Keywords: Jizye, Demography, Fatsa, Non-Muslim, Population, Population Registry.

10.9737/hist.2021.1042

NÜFUS DEFTERLERİNE GÖRE FATSA KAZASI’NDA GAYRİMÜSLİM NÜFUS (1834-1845)
 
Bu makalenin ana konusunu Canik Sancağı’na bağlı Fatsa ve Fatsa’ya tâbi Keşderesi, Serkeş ve Meydan kazalarının Müslim, göçebe, misafir ve gayrimüslim nüfusunun kayıtlı olduğu NFS. d. 1003; yine bu kazaların müceddeden zuhûr eden fazla nüfusunun kayıtlı olduğu NFS. d. 1006 (Fatsa ve tevâbi’î kazalarında yeniden ortaya çıkan fazla nüfus) ve gayrimüslim nüfusunun kayıtlı olduğu NFS. d. 982 numaralı defterler oluşturmaktadır. 1834 yılı kayıtlarından başlamak üzere işlem görmeye devam eden bu defterler 1844/45 yılına kadarki istatistikleri içerir. Bölgenin idari yapısı, yerleşim yerlerinin isimleri, şahısların isim ve lakap bilgileri, erkek nüfusun sayısı ve askerlik durumu, vergi mükellefleri, doğum ve ölüm tarihleri, nüfus hareketleri gibi birçok hususiyet söz konusu defterler sayesinde öğrenilebilmektedir. Buna göre; 19. yüzyılın ilk yarısında Fatsa Kazası’ndaki gayrimüslim erkek nüfus miktarının 356, ortalama yaşlarının 20,57 civarında ve genç bir nüfusa sahip oldukları, hane başına ortalama nüfusunun 3,30 (kadınlar da dâhil edildiğinde 6,60) olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca Fatsa Kazası’ndaki gayrimüslimlerin çekirdek aile yapısına sahip ve nüfusun büyük çoğunluğunun orta halli ve fakir olduğu görülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Cizye, Demografi, Fatsa, Gayrimüslim, Nüfus, Nüfus Defteri

10.9737/hist.2021.1042

Detail