Yıl:2022   Cilt: 14   Sayı: 1   Alan: Tarih

  1. Anasayfa
  2. Makale Listesi
  3. ID: 2182

TURQUERİE MODASI’NIN BİR BAŞKA YANSIMASI: AMSTERDAM DENİZCİLİK MÜZESİ’NDE (HET SCHEEPVAARTMUSEUM) SERGİLENEN TÜRK İMGELİ GEMİ DÜMEN BAŞI FİGÜRLERİ

Mustafa Gürbüz Beydiz

Denizcilik kültürüne ait gemiler dönemler itibariyle teknolojik gelişimlere göre tipolojik olarak değişikliğe uğramıştır. Askeri anlamda denizlerde yüzen birer kale görevi gördükleri gibi aynı zamanda deniz üstünde yüzen saraylar olarak da yorumlanabilir. Gemilerin toplumların refah düzeyini yansıtan zengin süslemelerle donatılması onları birbirinden farklı kılmıştır. Bu süslemeler aynı zamanda siyasi propaganda aracı olarak kullanıldığı gibi gemi sahibinin zenginliğini de yansıtmaktadır. Avrupa’da XVIII. yüzyılda özellikle belli merkezlerde modaya dönüşen Turquerie akımı gemi süslemeciliğinde de yer bulmuştur. Türk kıyafetleri içinde betimlenmiş Batı insanı Doğu’nun fantastik gösterişli hayatını kendisinde yansıtmaya çalışmış ve hatta bunu çeşitli sanat dallarıyla ölümsüzleştirmiştir. Hollanda denizciliğinin de XVII. yüzyılın başlarından itibaren gelişim göstermesi ve XVIII. yüzyılda daha da ilerleyerek denizlerde hâkimiyet kurması, deniz ticaret yolları ile limanlarında söz sahibi olması toplumsal zenginliğini arttırmıştır. Het Scheepvaartmuseum’da sergilenen dümen başı figürleri de bu düşüncenin bir başka görsel anlatımıdır. Bu çalışma 2018 yılında TÜBİTAK tarafından 2219 Yurt Dışı Doktora Sonrası Araştırma Burs Programı kapsamında desteklenmiştir. Araştırma için Amsterdam Het Scheepvaartmuseum ve diğer ilgili deniz müzelerinden izinler alınmış, bu kapsamda eserlerin fotoğrafları yazar tarafındançekilmiş ve ayrıca çalışma literatür taramasıyla tamamlanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Gemiler, Süsleme, Turquerie, Amsterdam, Het Scheepvaartmuseum

10.9737/hist.2021.1070


Another Reflection of Turquerie Fashion: The Rudder Heads with Turkish Image Exhibited in Amsterdam Maritime Museum (Het Scheepvaartmuseum)

Ships of maritime culture underwent typological changes due to technological advancement in different periods. As they served as castles floating on the seas in a military sense, they can be interpreted as floating palaces on the seas. Furnished with rich ornaments reflecting the welfare level of the societies makes ships different than each other. These ornament used as a tool for political propaganda as well as reflecting the wealth of its owner. In the XVIII century Turquery trend which turned into a fashion find a place in ship ornamentation especially in certain centres in Europe. West tried to reflect the fantastic and flamboyant life of East in its own image by depicting Western people with Turkish clothes and even eternalised it with various art branches. Development of maritime in Netherlands since the early XVII century and domination of the seas and trade routes and ports in XVIII century by Netherlands increased the communal wealth. Turquerie fashion was expanded to ship ornamentation with this richness. The rudder heads exhibited in Het Scheepvaartmuseum is another visual expression of this notion. This study is supported by TÜBİTAK under the 2219 International Postdoc Research Scholarship Programme in 2018. The permissions from Amsterdam Het Scheepvaartmuseum and other maritime museums were obtained and photographs of artworks were taken within this scope and the study is completed with the literature review.

Keywords: Ships, Ornamentation, Turquerie, Amsterdam, Het Scheepvaartmuseum

10.9737/hist.2021.1070


698