Yıl:2023   Cilt: 15   Sayı: 1   Alan:

  1. Anasayfa
  2. Makale Listesi
  3. ID: 2314

Gürhan Kirilen ORCID Icon

ÜÇ ŞİİR BİR KÖPRÜ: DEMİR HEYKELLERİN SIRRI

Kapgan Kağan'ın (MS 664 - 716) son zamanlarında Türk birliğinden uzaklaşarak Çin topraklarına yerleşen boylar kısa süre sonra yerleştikleri Taiyuan çevresinde siyasi aktörler haline gelmiştir. Bilge Kağan, Göktürk tahtına çıktıktan sonra MS 720 yılında Çin'e akınlar yaptırmış ve buna mukabil MS 721 yılı itibariyle Çin tarihinde iz bırakan Kang Dai-bin İsyanı patlak vermiştir. Bunu Kang Yuan-zi'nın kalkışması izlemiş ve MS 722 yılında başkentte Liang Quanshan'ın saray baskını girişimi yaşanmıştır. O yıl başkent Chang'an çevresine mevziler kurdurulmuş ve saraya gelen heyetlerinin ardı arkası kesilmemiştir. Sarı Irmağın tamamını kuşatan kalkışmalarla aynı tarihlerde Sarı Irmağın güneydoğu kıvrımındaki Pujin'de bir "merkez başkent" kurulması düşünülmüş ama bu girişim, Pujin'in savunulmasının zorluğu göz önüne alınarak kısa sürede iptal edilmiştir. Ancak "merkez başkent" ilan ve iptal sürecinden bağımsız biçimde Pujin'de yüzlerce ton demirin kullanıldığı bir köprü inşa edilmiştir. Bir ayağı Irmağın doğusunda, ikincisi 360 metre doğuda, Irmağın ortasındaki bir kumul adasının üzerinde, üçüncü ayağı ise Sarı Irmağın batısında olduğu düşünülen bu köprü, Çin'deki Türk varlığının en önemli nişanelerindendir. Bu çalışmada Tang dönemine tarihlenen üç şiir incelenerek Pujin Köprüsü ile ilgili sorulara yanıt aranmıştır.

Anahtar Kelimeler: Pujin Köprüsü; Demir Heykeller; Xuanzong; Kapgan Kağan; Bilge Kağan

10.9737/hist.2023.1120


THREE POEMS AND A BRIDGE: MYSTERY OF THE IRON STATUES

During the last years of Kapgan Kagan, many of the Turkic tribes left Göktürk union and settled around Taiyuan region. They became political actors as Bilge Kagan ascended the Göktürk throne. After gathering most of them by the end of the year 720, Göktürk armies started their expeditions on Tang territory. Few weeks later in 721, the Kang Dai-bin Rebellion took place and it was succeeded by his kinsman Kang Yuan-zi in 722 who addressed himself as a "khagan". In 722, Tang capital Chang'an was also shocked with Liang Quanshan's claim for the throne. That year, garrisons were established around Chang'an City and foreign delegations including Göktürk envoys came to China one after another. During this turmoil, in the first month of the year of 721, Tang Xuanzong decided to establish a new capital called zhongdu "the central capital" in Pujin, located on the southeast bend of the Yellow River. In the midst of rebellions and tribal conflicts, the decision of establishing a new capital was cancelled for Pujin being "not defendable" However, regardless of the "central capital" status of Pujin, a grand bridge construction started, using hundreds of tons of iron and stone. Pujin Bridge, one leg to the east of the river, the second one 360 meters to the east, on a sand dune in the middle of the river, and the third leg to the west of the Yellow River. With the statues' unique structure and the craftsmanship of the iron bridge could be the most remarkable symbols of Turkic presence in China. In this study, three poems were examined.

Keywords: Pujin Bridge, Iron Statues, Xuanzong, Kapgan (Mo-chuo), Bilge Kagan

10.9737/hist.2023.1120

Sayfa Aralığı: 137-154


Atıf İçin

Gürhan Kirilen, “Üç Şiir Bir Köprü: Demir Heykellerin Sırrı”, History Studies, 15/1, Şubat 2023, s.137-154.


283