Yıl:2016   Cilt: 8   Sayı: 2   Alan: Tarih

  1. Anasayfa
  2. Makale Listesi
  3. ID: 801

İzmir ve Mersin Limanlarının Türkiye'nin Genel Ticari Faaliyetleri İçerisindeki Yerinin İstatistiksel Olarak Değerlendirilmesi (1930-1960)

Şengül ŞANLIER , Orkun Burak ÖZTÜRK

I. Dünya Savaşı öncesinde Balıkesir, Afyonkarahisar ve hatta Konya´ya kadar uzanan İzmir Limanı´nın hinterlandında, adaların kaybedilmesinin ardından büyük bir daralma meydana gelmiş ancak bu daralmaya rağmen İzmir Limanı Türk Limanları içerisinde ikinci büyük liman olma özelliğini yine de muhafaza etmiştir. Mersin Limanı ise coğrafi konumu itibari ile Türkiye´nin Doğu Akdeniz´deki yegane limanı olması nedeniyle Cumhuriyetin ilk yıllarından buyana önemini koruyan bir liman olmuştur. Nitekim İzmir Limanı´ndan gerçekleştirilen ihracat miktarları incelendiğinde, 1913 yılında 7.29 milyon lira olan ihracat değeri 1929 yılına gelindiğinde 80.8 milyon liraya ulaşırken, Mersin Limanı´ndan gerçekleştirilen ihracat miktarı aynı yıllarda 1.12 milyon liradan 16.25 milyon liraya yükselmiştir. Her iki limana da giriş çıkış yapan yabancı gemi sayıları incelendiğinde; 1930 yılında 771 adet geminin İzmir, 118 adet geminin ise Mersin Limanı ile ticari faaliyetlerde bulunduğu tespit edilmiştir. II. Dünya Savaşı´nın başladığı yıllarda giriş çıkış yapan gemi sayılarında ciddi bir azalmanın olduğu, ancak 1945 yılı ve sonrasında tekrar bir toparlanma sürecine girildiği izlenmiştir. 1950 yılına gelindiğinde ise sırasıyla; 855 ve 377 adet yabancı geminin limanlarla ticari münasebette bulunduğu belirlenmiştir. İzmir ve Mersin Limanlarının yeri ve önemini belirleyebilmek için Türkiye'nin genel ticari faaliyetleriyle de bir karşılaştırması yapılmıştır. İhracat oranları baz alındığında; 1930 yılında 151.454.371 bin lira olan genel Türkiye ihracatının 28.278.875 bin liralık kısmı İzmir, 8.889.000 bin liralık kısmı ise Mersin Limanı üzerinden gerçekleştirilirken, 1960 yılına gelindiğinde 2.158.466.541 bin lira olan genel ihracatın 693.998.121 bin liralık kısmı İzmir, 183.673.686 bin liralık kısmı ise Mersin Limanı üzerinden yapılmıştır. Bu limanlar üzerinden en fazla ihraç edilen ürünler ise; canlı hayvan, halı ve keçe mamulatı, sebze-meyve, deri, pamuk, yün-kıl ve bunların iplikleri, zahire, hububat ve bunların ürünleridir.

Anahtar Kelimeler: İzmir Limanı, Mersin Limanı, Ticaret, İstatistik, İthalat, İhracat

DOI Number: 10.9737/hist.2016220344


Statistical Evaluation of the Place of İzmir and Mersin Harbours Within the General Commercial Activities of Turkey (1930-1960)

Though a big shrinkage took place in the hinterland of the Port of Izmir, which extended to Balıkesir, Afyonkarahisar, and even Konya prior to the First World War, as the islands in the region were lost, this port has preserved its position as the second biggest port among the Turkish ports. Because the Port of Mersin is geographically the sole port of Turkey in the Eastern Mediterranean, it has maintained its importance since the early years of the Republic of Turkey. As a matter of fact, the value of the export through the Port of Izmir was 7.29 million liras in 1913 and had gone up to 80.8 million liras by 1929. On the other hand, the value of the export through the Port of Mersin was 1.12 million liras in 1913 and had gone up to 16.25 million liras by 1929. As to the number of the foreign ships entering and exiting these ports, 771 ships engaged in commercial activities through the Port of Izmir and 118 ships had commercial activities through the Port of Mersin in 1930. A considerable decrease occurred in the number of the ships entering and exiting the ports in the period when the Second World War began, but a process of recovery was experienced from 1945 on. In 1950, 855 foreign ships engaged in commercial affairs through the Port of Izmir while 377 foreign ships had commercial affairs through the Port of Mersin. To determine the place and importance of the ports of Izmir and Mersin, a comparison was made between the commercial activities through these ports and the overall commercial activities of Turkey. Considering export rates, the overall export of Turkey amounted to 151.454.371 liras in 1930. Of this amount, 28.278.875 was achieved through the Port of Izmir while 8.889.000 was achieved through the Port of Mersin. In 1960, the overall export of Turkey amounted to 2.158.466.541 liras. Of this amount, 693.998.121 was achieved through the Port of Izmir while 183.673.686 was achieved through the Port of Mersin. The products exported through these ports the most are livestock, carpet and felt products, fruit & vegetable, leather, cotton, wool-hair, yarn, grain, cereals, and the things produced out of them.

Keywords: Port of İzmir, Port of Mersin, Commerce, Statistics, Import, Export

DOI Number: 10.9737/hist.2016220344


91