International Journal of History ISSN: 1309 4173 (Online) 1309 4688 (Print)

Yıl:2018 Cilt: 10  Sayı: 8  Alan: Tarih

Feyza Kurnaz Şahin
Cumhuriyet Dönemi Dış Ticaret Politikası ve Bir Örgütlenme Örneği: Türkofis ve Faaliyetleri (1934-1939)
 
Bu çalışmanın amacı Cumhuriyet döneminde izlenen dış ticaret politikası çerçevesinde Türkofis ve faaliyetlerini irdelemek olarak tanımlanır. Türkofis, 1929 dünya ekonomik buhranı sonucunda dış ticaretin durgunlaşması nedeniyle memleketin iktisadî alanda gelişmesini sağlamak ve “milli iktisat” politikasını uygulamak için İktisat Vekâleti’ne bağlı olarak oluşturulan bir dış ticaret örgütüdür. Türkiye 1930’lu yıllarda dış ticaretini geliştirmek için iki ana prensip benimsedi. Öncelikle devlet dış ticarette işini kolaylaştıracak yasal düzenlemeleri hayata geçirdi. İkinci olarak dış ticaret politikasını geliştirmek ve uygulamak için teşkilatlanmaya gitti. İktisat Vekâleti’nin bu alanda rehber olması, Türkiye’nin belli başlı ihraç mallarının ihracının teşkilâtlandırılması, yabancı memleketlerle olan ihracatın geliştirilmesi, iktisadî alanda gerekli tedbirlerin alınması, iç ve dış pazarlarda Türk mallarının sürümünün artırılması için İktisat Vekâleti’nin yeniden ve güçlü bir şekilde teşkilatlandırılmasına gerek duyuldu. Bu kapsamda 27 Mayıs 1934’te kabul edilen kanunla İktisat Vekâleti’nin teşkilat yapısında kapsamlı bir değişiklik yapıldı ve vekâlete bağlı olarak dış ticaretle ilgilenmek üzere Türkofis Müdürlüğü oluşturuldu. Türkofis, Türkiye’nin dış ticaret politikası üretme çabası çerçevesinde şekillenen bir teşkilatlanma örneğidir. İktisat Vekâleti’nin teşkilat yapısının değiştirilmesi ve dış ticaret işleriyle uğraşmak üzere Türkofis’in kurulması, izlenen milli iktisat politikasının tezahürleri olarak görülmelidir. Türkofisin başlıca görevi Türkiye’nin dış ticari münasebetlerini sağlamak, bir taraftan dünyada sık sık değişen politik ve ekonomik seyri göz önünde tutarak milli iktisadı koruyacak bir ticaret politikası tespit etmek, diğer taraftan mevcut engellere rağmen ihracatı ilerletmeye çalışmaktır. Türkofis turizm ve propaganda işlerini de üzerine almıştır. Türkofis, Cumhuriyet döneminde büyük işler başarmış, Türkiye’nin dış ticaret politikasını uygulamaya koymuş önemli bir dış ticaret örgütüdür. Araştırmanın temel kaynaklarını Başbakanlık Cumhuriyet Arşivinde yer alan ve “Türkofis” hakkında rapor, bülten ve kararnameleri içeren evrak oluşturacaktır. Ayrıca Türkofis ile ilgili kanunlar için resmi yayınlar başvurulan diğer önemli kaynaklardır. İlaveten araştırmayla ilgili bilgi ve yorumlara yer veren süreli yayınlar ve telif eserler de araştırmanın kaynakları arasındadır.

Anahtar Kelimeler: Türkofis, Dış Ticaret, Ekonomik Buhran, Kliring, Turizm.

DOI Number: 10.9737/hist.2018.668

The Foreign Trade Policy of the Republic Period and a Sample of Organisation: Türkofis and Its Activities (1934-1939)
 
The purpose of this study is defined as the examination of Türkofis and its activities within the frame of foreign trade policy carried out during the Republic period. Türkofis is a foreign trade organisation formed under the Ministry of Economics due to the foreign trade slowdown as a result of the 1929 world economic depression in order to enable the country to develop in the field of economics and implement the “national economy” policy. Turkey adopted two main principles to develop foreign trade during 1930s. Primarily, the state actualised legal regulations that would make its work easier in the foreign trade. Secondly, it was organised in order to develop and implement its foreign trade policy. The reorganisation of the Ministry of Economics in a powerful way was required in order for the Ministry of Economics to be the guide in this field, the exportation of Turkey’s main merchandise exports to be organised, the export with foreign countries to be developed, the necessary precautions in the field of economics to be taken, and the marketing of Turkish goods in domestic and foreign markets to be increased. Within this scope, a comprehensive change was made in the organisational structure of the Ministry of Economics with a law enacted on 27 May 1934, and the Türkofis Directorate was formed under the Ministry of Economics for the purpose of dealing with foreign trade. Türkofis is an example of organisation shaped with the frame of effort of Turkey to develop a foreign trade policy. The change of the organization structure of the Ministry of Economics and the establishment of Türkofis for dealing with the foreign trade works are supposed to be seen as the appearances of the followed national economic policy. The primary duty of Türkofis is to maintain foreign trading relations of Turkey, establish a trade policy for protecting national economy in consideration of the often changing political and economic state of affairs in the world on the one hand, and try to improve the export despite the existing obstacles on the other hand. Türkofis has also undertaken the works of tourism and propaganda. Türkofis is an important foreign trade organization that has accomplished great things in the Republic Period and implemented the foreign trade policy of Turkey. The main sources of the study will be the document containing reports, journals, and governmental orders about Türkofis in the Republic Archives of the Prime Ministry. Furthermore, the official publications for the statute laws related to Türkofis are other crucial referenced sources. Moreover, periodicals and copyright works including information and comments related to the issue are among the sources of the study.

Keywords: Türkofis, Foreign Trade, Economic Depression, Clearing Agreement, Tourism.

DOI Number: 10.9737/hist.2018.668

Tam MetinDetay