International Journal of History ISSN: 1309 4173 (Online) 1309 4688 (Print)

Yıl:2018 Cilt: 10  Sayı: 2  Alan: Tarih

Gülnar Kara
Sömürgecilik Bağlamında “Sibirya Kırgızları hakkında Tüzük” (1822) ve Kazak Toplumuna Siyasî-İktisadî Etkileri
 
Sovyet tarih yazıcılığında Kazak topraklarının Rusya’ya dahil olması 18. yüzyılın 30’lu yıllarında olarak gösteriliyorsa da XIX. yüzyılın ortalarına kadar Kazak topraklarının Çarlık Rusya’ya bağlılığı formalite bir görünümdeydi. Hatta Kazak topraklarının bazı kısımları Orta Asya Hanlıkları (Hive, Buhara, Kokand) ve Çin’in etki alanlarına giriyordu. Bu durum, Çarlık Rusya’nın bölgede egemenliğinin kalıcı olmasına engel teşkil etmekteydi. Batı Sibirya Askeri Valisi M. M. Speranskiy tarafından 1822 yılında hazırlanan idarî reformlar ile Çarlık Rusya ve Kazak toplumu arasındaki ilişkiler yeni bir aşamaya geçmiştir. Rusya hükümeti bu reformu Kazak bozkırlarında Rus etkisinin güçlenmesi ve sömürgeleştirme politikasının gerçekleşmesi için önemli adım olarak görmüştür. Bu çalışmada Rusya ve Kazakistan arşiv belgeleri ışığında Speranskiy’nin reformunun (“Sibirya Kırgızları Hakkında Tüzük”) Orta Jüz’de hanlık yönetimin tasfiye edilmesine ve Kazak toplumuna siyasî-iktisadî etkileri ele alınacaktır.

Anahtar Kelimeler: Çarlık Rusya, Orta Jüz, Speranskiy, Sibirya Kırgızları, dış vilâyetler.

DOI Number: 10.9737/hist.2018.584

“Charter About Siberian Kyrgyzs” (1822) In The Context of Colonialism And Its Political-Economic Effects To Kazakh Society
 
Although the Soviet historiographical record shows that the Kazakh lands are included in Russia in the thirties of the 18th, the attachment of Kazakh lands to Tsarist Russia until the middle of the 19th century was a formality. In fact, some parts of the Kazakh lands were entering the Turkestan Khanates (Khiva, Bukhara, Khoqand) and the domains of China. This situation prevented Tsarist Russia from being permanent in this region. After the administrative reforms of the Western Siberian General-governor M. M. Speranskiy, prepared in 1822, the relations between Tsarist Russia and the Kazakh society, have passed a new stage. The Russian government viewed this reform as an important step towards the strengthening of the Russian influence and the policy of colonization in the Kazakh steppes. In this article will be discussed effects of Speranskiy’s reform on the liquidation of the Khanate administration in the Middle Horde and on the political-economic life of the Kazakh society in the light of Russia and Kazakhstan archive documents.

Keywords: Tsarist Russia, Middle Horde, Speranskiy, Siberian Kyrgyzs, outer provinces.

DOI Number: 10.9737/hist.2018.584

Tam MetinDetay